Sinds 20 maart 2017 is er een groot aantal scans van geboorteakten beschikbaar gekomen op onze website. Daarmee zijn alle geboorteakten van de Zaanstreek (vanaf 1811), voor zover openbaar (sinds 1 januari 2017 tot en met het jaar 1916), online te raadplegen. Een klein deel daarvan (de geboorteakten van de jaren 1913-1915) van de gemeente Zaandam is ook al op naam te doorzoeken via de pagina Op zoek naar voorouders. De resterende geboorteakten worden de komende maanden op naam doorzoekbaar gemaakt. Tot die tijd kunt u de scans bekijken via de inventarissen.


18e-eeuwse Zaanse wieg in de Zaanlandsche Oudheidkamer te Zaandijk. Collectie Gemeentearchief Zaanstad, fotonummer 21.0493.

De huwelijksakten uit de periode 1811-1932 en de overlijdensakten uit de periode 1811-1960 zijn reeds op naam toegankelijk via www.wiewaswie.nl. De recentere huwelijks- en overlijdensakten, voor zover openbaar (sinds 1 januari 2017 de huwelijksakten tot en met 1941, de overlijdensakten tot en met 1966), zijn grotendeels op naam te doorzoeken via de pagina Op zoek naar voorouders. De komende maanden worden deze gegevens aangevuld.

Tot slot: wilt u meehelpen met het doorzoekbaar maken van de akten van de burgerlijke stand en/of bevolkingsregisters? Kijk hier voor de mogelijkheden.

Recent zijn op deze site de onderstaande nieuwe inventarissen online gezet. U kunt zodoende op internet alvast bekijken welke informatie in onze archieven aanwezig is. De bewuste stukken kunt u - tenzij anders aangegeven - op onze studiezaal tijdens onze openingstijden komen inzien.

Link naar het overzicht van de archiefinventarissen.

PA-0325. Inventaris van het archief van de Familie Bruynzeel en Bruynzeel Fabrieken, (1897) 1919 - 2002.
Cees Bruynzeel (1875-1956) is de grondlegger van de Bruynzeelfabrieken die sinds 1919 in Zaandam gevestigd zaten. Het begon met een stoomtimmerfabriek, al snel kwam er een schaverij, deurenfabriek en fineer- en triplexfabriek. Het bedrijf produceerde gedurende een groot aantal decennia van de 20e eeuw houten vloeren, wasproducten, fineer- en triplexproducten, keukens, kasten, scheidingswanden en potloden. Veel houten meubelen werden ontworpen door Piet Zwart. In het buitenland kwamen vestigingen, tot in Zuid-Afrika (1947) en Brazilië (1961) toe. Daarnaast werd in 1939 een ocrietfabriek in Eemnes bij Baarn opgezet. In de jaren ’50 van de 20e eeuw werden diverse bedrijven overgenomen, zoals Walpro Plastics in Hendrik-ido-Ambacht en in de jaren ’60 kwam er een vestiging van het bedrijf in Bergen op Zoom.
De jaren ’70 betekende het keerpunt in de bloei: reorganisaties mochten niet baten en in 1982 volgde liquidatie van de Holding Bruynzeel (de overkoepelende holding over de onderliggende bv’s). De meeste bv’s werden verkocht of werden zelfstandig. Uitsluitend de Bruynzeel Deurenfabriek en Schaverij bleven op het oude terrein Zaandam. In 1997 ging dit over in handen van Polynorm NV en in 2002 werd de vestiging in Zaandam alsnog gesloten. Sindsdien is het immense fabrieksterrein de vestigingsplaats van diverse winkelketens en een bouwmarkt. Eveneens zijn er plannen voor de vestiging van een Ikea.
Het archief betreft dat van de Holding en onderliggende bv’s tot 1982 en van de Deurenfabriek en Schaverij tot en met 2002. Het archief van laatstgenoemde productietak van Bruynzeel is het meest uitgebreid, met name van de andere Bruynzeelfabrieken is het archief fragmentarisch. Wel is er een grote documentatiecollectie aanwezig, bestaande uit brochures, catalogi en foto’s.

Collectie Cornelia Witkamp (ca. 1870) 1896 - 1989 (1992)
Cornelia Witkamp (1899-1989) was een bakkersdochter, opgegroeid in Westzaan en na het overlijden van haar vader in 1921 verhuisd naar Zaandam. Zij werd handwerklerares, bij de jeugd bekend als juffrouw Corry. Zij was eerst enige tijd lid van de Evangelisch Lutherse gemeente in Zaandam, later van de Doopsgezinde gemeente te Zaandam. De collectie bevat familiefoto’s, historische aantekeningen en twee dagboeken

Daarnaast zijn de volgende toegangen aangepast:
PA-0071 - Zaanlandsche Assurantie Compagnie voor Brand en Binnenlandsche Vaart, 1845-1945
PA-0072 - Garbrant Pietersz. Gorter, olieslager, koopman en burgemeester, 1690-1730
PA-0079 - Jacob Honig Jansz. jr., Jacobus Johannes Honig en Coenraad Honig, makelaas in assurantiezaken en roerend en onroerend goed, (1839) 1865-1934

PA-0082 - De Oeconomische Tak van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, 1777-1836

 

Vanwege de Tweede Kamerverkiezingen is het gemeentearchief op woensdag 15 maart a.s. de gehele dag in gebruik als stemlokaal. De studiezaal is die dag dus niet beschikbaar voor onderzoek.

In verband met het terugplaatsen van het meubilair is de studiezaal ook op donderdagochtend 16 maart gesloten, u bent dan welkom voor onderzoek vanaf 12.00 uur 's middags.

Stembureau in het stadhuis van Wormerveer in 1931
Stembureau in het stadhuis van Wormerveer in 1931

 

 

In 2016 dook in een particulier fotoalbum een viertal unieke foto’s op van de Februaristaking op De Dam in Zaandam. Deze bijzondere vondst haalde op 22 februari jl. zelfs het NOS Journaal.

Vier fotos Februaristaking

De vier gevonden Zaanse foto's van de Februaristaking
in het fotoalbum van de familie Wijdenes. ©Erik Schaap

De Februaristaking geldt als het enige grootschalige en openlijke verzet tegen de jodenvervolging in Europa. De staking begon in Amsterdam, maar sloeg al snel over naar de Zaanstreek. Op 25, 26 en 27 februari legden tienduizenden Zaankanters het openbare leven plat. Vanuit de gehele streek trokken duizenden stakers naar de Dam in Zaandam; niet alleen fabrieksarbeiders, maar ook ambtenaren en winkelpersoneel. De Duitsers reageerden woedend en schoten vanuit overvalwagens op de demonstranten. Daarbij werd de twintigjarige slagersknecht Jan Keijzer gedood.

Beeldje Truus Menger W. de Jong Gemeentearchief Zaanstad

Staakt, staakt, staakt! Beeldje van Truus Menger
op de Wilhelminabrug in Zaandam.

Op 27 februari werd een einde gemaakt aan de staking, al staakte een enkel bedrijf nog door tot 1 maart. Tot op heden was er slechts één (Amsterdamse) foto van de staking bekend. Nu komen daar dus vier Zaanse foto's bij. Op initiatief van het gemeentearchief is uitgebreid onderzoek gedaan naar het verloop van de Februaristaking in de Zaanstreek. Dit heeft geresulteerd in het boekwerk De Februaristaking in de Zaanstreek 1941. Auteur Erik Schaap heeft aan de hand de unieke foto's en nooit eerder gepubliceerd archiefmateriaal een reconstructie gemaakt van het verloop van het massaprotest. Het boek is vanaf 25 februari te koop voor € 12,50 bij de Bruna in Zaandam.

Omslag A
Eén van de gevonden foto's siert de omslag.

Nog ieder jaar wordt de Februaristaking in de Zaanstreek officieel herdacht. Tijdens de herdenkingsbijeenkomst op 26 februari a.s. in het Zaantheater zal het boek officieel worden aangeboden aan de drie burgemeesters van Zaanstad, Oostzaan en Wormerland.

Meer publiciteit rondom de foto's:
Link naar de website van NOS
Link naar het NOS-journaal van 22 februari 2017, 20.00 uur
Link naar Vrij Nederland
Link naar De Orkaan
Link naar Noord-Hollands Dagblad (premium artikel, inlog benodigd)

 

 

Sinds februari 2017 zijn een groot aantal charters uit de collectie van het Gemeentearchief Zaanstad digitaal te raadplegen. De charters maken onderdeel uit van de archieven van de ambachts-, dorps- en gemeentebesturen van de voormalige Zaangemeenten en Oostzaan (toegangsnummers OA-0027, OA-0033, OA-0035, OA-0048, OA-0053, OA-0060, OA-0106, OA-0107 en OA-0126). Hiermee is ook het oudste archiefstuk dat zich bij het Gemeentearchief Zaanstad bevindt, digitaal te raadplegen: een handvest uit 1396.

De gedigitaliseerde charters hoeven nu niet meer fysiek te worden geraadpleegd, wat de materiële staat van deze oude stukken ten goede komt!

U kunt hier in de inventarissen zoeken. De scans vindt u door op de beschrijvingen te klikken.

 

Zegel ter bekrachtiging van een akte uit 1629. Deze akte betreft een gerechtelijke uitspraak van de Hoge Raad van Holland, Zeeland, en Westfriesland in een zaak over een keur (verordening met regels) met betrekking tot de Lagendijk. Het geschil speelde ussen enerzijds de schout en schepenen van Westzaan en de schepenen van Zaandam, Koog aan de Zaan, Zaandijk en Wormerveer (als vertegenwoordigers van de bewoners van de Lagendijk). Het archiefstuk is te raadplegen als OA-0053, inv.nr. 328.