Uw zoekacties: Boeken (gescand)

Boeken (gescand)

>
Zoektermen

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

beacon
400 pagina's
sorteren op:
 
 
weergave:
U heeft verfijnd op:
Verfijnen op:
Pagina: 1
  • vorige | 
  • 1 | 
  • 2 | 
  • 3 | 
  • 4 | 
  • 5 | 
  • 6 | 
  • 7 | 
  • 8 | 
  • ... | 
  • volgende
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
26
Jaar:
1867
1 i
dat voor desen jaren liet doorseylen ghestaeckt is ; ' t naeste jaer is haer meyninghe sulcks voor te nemen ." — Eindelijk op pag . 46 van het lï dl .: „ Een van de walrnsvangers die ( e voren Serdammers geseyt wierden , met een besaansmast , qnam aldaer mede ( te Archangel } syn avontuyr soecken . also syn reyse gemist was van ' t walrusvangen , als geseyt is , en wiert van de Enghelschen ghehuyrt om naer Londen eenighe ghecochte goederen te brenghen ." - Soetehooai werd door Sybran'd Co'.jnei.isz . hetzelfde verhaald en hij voegt er nog bij : dat de zeeman hem de kaart heeft laten zien „ hoeverre zij door de WaijgaLz waren , sijnde niet wijd van de riviere Obtj die in de Tartarische zee valt . Sijn journael ofte dagta-fel ( dagta-fel ) is bij mij berustende ." — Jammer dat de ijverige man geene gelegenheid gevonden heeft om dit journaal het licht te doen zien en daardoor onze Zaanlanders de plaats te doen innemen , die zij als koene zeevaarders en ontdekkers in liet Noorden schijnen te verdienen .
Bij den aanvang der visscherij door de Noordsche Compag-nie ( Compagnie ) , werden door haar Biscayers aangenomen om als harpoe-niers ( harpoeniers ) of speksnijders dienst te doen , en was aan den com-mandeur ( commandeur ) van het schip niets dan het bestuur van liet vaar-tuig ( vaartuig ) opgedragen . Men zag deze Biscayers , die zulk een mon-ster ( monster ) als de walvisch aandurfden , voor meer dan gewone men-schen ( menschen ) aan , en zij hebben zich die schatting gewis ook goed doen betalen . — Toen echter de Hollandsche zeeman meer met het geheele werk vertrouwd geraakte , en het wig-lige ( wiglige ) er van kende , kon men de Biscayers spoedig missen , ja , dat men hun al zeer spoedig ontberen konde , leeren ons de genoemde Zaandammers . Echter moet het treffen van een walvisch in de open zee in die dagen een wakker stuk geweest zijn . Engel A rents van Dorregeest , leeraar bij de Doopsgezinden in de Rijp , deelt in de Korte Historie achter zijn Rijper Zeepostil mede : . De aldereerste harponicr
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
1
Jaar:
1867
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
35
Jaar:
1867
 
 
 
 -
 
 
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
59
Jaar:
1867
— 47 —
of aandeden nam . Die parten bestonden in '; 4 , l / 3 , 1 / 16 , l j 32 1 l ei . 1 j Aan den boekhouder werd de gelieele directie opge-dragen ( opgedragen ) . Hij stelde den kommandeur , die meestal eenig part in de reederij nam , aan . Nu werd er een schip gekocht , ge-huurd ( gehuurd ) of gebouwd , al naar omstandigheden of de middelen waarover de reederij te beschikken had . Het koopen en huren van schepen was echter het meest in zwang , en de prijs was zeer verschillend en geregeld naar de vraag . 2 ) Voor huur werd meestal tusschen de drie a , vijf duizend gulden gegeven , en deze som moest betaald worden of het schip uitzeilde of niet , welk laatste wel eens gebeurde , wan-neer ( wanneer ) de visscherij door tijdsomstandigheden plotseling ver-boden ( verboden ) werd . Dit krijgen van een schip , hetzij door koop of huur , geschiedde steeds door of onder toezigt van den kommandeur , die het vaartuig voeren moest . Wanneer de vleet voor een nieuw schip gereed gemaakt moest wor-den ( worden ) , werden de bestellingen reeds in de maanden November en December gedaan . Tot het verkrijgen van oude vleeten gaven de gedurig voorkomende publieke verkoopingen ge-reede ( ge-reede ) en gemakkelijke gelegenheid ; terwijl de aanvulling of verbetering daarvan , schielijk genoeg geschieden kon , daar de ambachtslieden het benoodigde meestal in voorraad had-den ( hadden ) of het door magt van werklieden spoedig genoeg konden vervaardigen .
De schepen waren sterk gebouwd , en die , welke aanvan-kelijk ( aanvankelijk ) niet voor de visscherij bestemd geweest waren , wer-den ( werden ) er op uitmuntende wijze voor geschikt gemaakt . De nieuwe schepen werden voor van den steven tot aan de fokkerust , en aan de zijden tot achter aan den daalbank met een zoogenaamden eiken borstlap verdubbeld en
') Zie Aanteekening E , ») Zie Bijlage B ,
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
68
Jaar:
1867
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
75
Jaar:
1867
Dat bezoek op een GroenJandsvaarder , was een feest voor boekhouder en reeders , 1 t wits een dag van genot voor hunne gezinnen en die er verder genoodigd waren , ' t zij de kora-mandeur ( koramandeur ) zijne gasten ter maaltijd hield of dat slechts de namiddag voor het bezoek bestemd werd . Altijd echter wa-ren ( waren ) het genoegelijke uren en wel niet het minst voor de jongelieden ; want menige kennis werd er aangeknoopt of voortgezet , die in later tijd stof tot zoete herinneringen gaf , waar even als bij het ijsvermaak en de kermisvreugde de harten zich vonden om in den zoetsten band vereenigd te worden ')
Zoo was dan de ÏO * 8 of ÏZ ^ April gekomen . De sche-pen ( schepen ) verlaten hunne ligplaats en kunnen al naar de wind is , in vier of vijf dagen Texel bereiken , waar zij onder het O.ule Schild of den Helder het anker laten vallen . Hier komen de loodsen aan boord , terwijl de commiesen aan den Helder met hun bezoek niet achterblijven , om van den kom-mandeur ( kommandeur ) voor het afteekenen van het paspoort 30 of 40 st . te ontvangen . Zoodra nu wind en stroom dienstig is , wordt er zee gekozen , en de Groenlandsvaarders volgen de Straat - -davïsvaarders ( davïsvaarders ) , die reeds eene maand vroeger zijn gevaren , wijl hunne reis zooveel langer duren moet eer ze de plaats hunner bestemming bereiken . 2 ) De loodsen brengen de sche-pen ( schepen ) buiten de derde ton , en daar in hunne booten over-gestapt ( overgestapt ) , roepen zij den kommandeur en het volk den laat-sten ( laatsten ) Hollandschen groet toe en klinkt het „ goede reis ! ge-lukkige ( gelukkige ) vangst !" herhaaldelijk door de ruimte .
1 In verscheidene door ons geziene ,, aanteekeningen oi ' journalen ", worden dergelijke bezoeken vermeld . In het journaal van Gyzen , ,.~ ie aantee/iening a ," komt er meer dan een voor , waarbij altijd het gezel-schap ( gezelschap ) met name vermeld wordt , veelal treffen we er meisjes van zijn leeftijd onder , eens , de onzen lezers bekende Maehtje Corns . Ploegh van Jixp .
-') Zie Aanteekening K .
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
78
Jaar:
1867
wekt , valt of glijdt eene sloep te water , en in een oogwenk zijn er zes of zeven man in overgesprongen . Voorop staat reeds de harpoenier met het geduchte wapen in de regter-hand ( regter-hand ) , terwijl de voorlooper gedeeltelijk in zijne linkerhand rust . Met kracht roeit nu het volk aan de riemen op den ontdekten walvisch aan , en zoo nabij gekomen dat men het monster kan naderen , suist het door de lucht ; want het wapen vliegt met snelheid uit de geoefende hand des har-poeniers ( harpoeniers ) den walvisch in het plompe lijf '. Zoo mogelijk tracht do ervaren schutter zijn ofl'er bij de blaaskaken te treffen , waar zich een klomp spierachtig vleeseh bevindt , die den harpoen de beste plek aanbiedt om diep in het harde lig-chaam ( lig-chaam ) te dringen .
Zoodra de walvisch zich gewond gevoelt , tijgt hij met eene verbazende snelheid op de vlugt en zou , als de'har-poenier ( de'har-poenier ) den voorlooper niet liet vieren , of geen bots genoeg aan de lijn gaf , de sloep onder de golven halen en doen zinken . Maar de wakkere jager weet wat hij te doen heeft , en is overtuigd dat hij op zijn wapenen vertrouwen kan . Naauwelijks is de zeven ii acht voet lange harpoen , met den ijzeren punt van 33 duim , geworpen , of het ongeteerde touw , van de fijnste en zachtste hennep geslagen , 6 a 7 vademen ( 36 voet ) lang , vliegt over den stok en nu viert de harpoenier de andere lijnen , die aan de eerste zijn vast-gehecht ( vastgehecht ) en 90 a 100 vademen lang zijn . üeze lijnen zijn zoodanig in de sloepen nedeigelegd , dat zij niet met elkan-der ( elkander ) kunnen warren . Steeds wordt er voor gezorgd , dat ze nergens aan blijven haken , terwijl ze gedurig met water bevochtigd worden , opdat de sloep door de sterke wrijving niet in brand zou geraken .
De walvisch is nog onvermoeid en schiet , om zich te redden , onder het ijsveld of de omliggende schotsen . Spoedig heefl hij de vijf lijnen uit de sloep uitgeloopen , terwijl een
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
81
Jaar:
1867
R9 —
Twee tier sloepen welke geen harpoen geschoten hebben , roeijen nu met eene lijn , onder de lijnen die aan den visch zitten door , om zoodoende die lijnen op Ie vangen . Wanneer dit gedaan is , leggen zij ieder een voor in den keep van den steven en beginnen er dan gezamenlijk aan te trekken , om den visch in zooverre te doen kenteren , dal men de harpoenen er uitsnijden en de nog in het lijf stekende lan-sen ( lansen ) los maken kan . Is dat verrigt , dan neemt het werk van den spe&snijder een aanvang . Hij roept om het staartmeS , dat in elke sloep onder de doften hangt , en waarvan liet hecht zes en het lemmer hire voet lang is . Daarmede wordt nu de staart van den visch afgesneden , en in elk der vin-nen ( vinnen ) een gat geboord , waarop die , door middel van een touw over den buik van den visch worden bijeen gesjord , om te voorkomen dat zij water scheppen . Nu wordt in liet plug of staart eind een gat gestoken , en daarin door een derdehand ( zeker werktuig ) een touw aangebragt , waarop de visch niet al de sloepen naar het schip geboegseerd wordt , met het plugeind naar voren , omdat bij den dooden visch de mond altijd wijd open staat , en hij dus op geene andere wijze door het water vervoerd kan worden .
Onder luid gejuich komen de vermoeide mannen met hunnen buit aan boord . Bij het zwaaijen hunner mutsen galmt de roep : „ Geluk kommandeur ! Geluk met den visch 1 " en de bevelhebber dien zoo gewenschten groet ontvangende , roept de juichenden toe : ,, U ook zoo mannen , al te maak " En achter hem vertoont zich de kajuitsjongen niet een hou-ten ( houten ) bak vol brandewijn , van welken opwekkenden drank ieder der mannen drie volle lepels ontvangt , terwijl aan een hun-ner ( hunner ) , de zoogenaamde spekkoning , een dubbel rantsoen wordt toegedeeld . Deze spekkoning is een der matrozen , die voor het eerst de reis ïnedeniaakt , en even als de matroos , die
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
85
Jaar:
1867
■ :.
schragen of vaten gesteund wordt . De spekgoor , van dezelfde lengte maar P/j voet diep , wordt er voor gesteld , en een mal-miering ( mal-miering ) er aan gehangen , die tot de onderste laag van het ruim loopt Daarop worden de slippen van den walvischstaart , welke buiten boord onder den fokkemast hangen , oi binnen onder de schildbauken liggen , aan stukken van 2 voet in ' t vierkant gesneden , en door de kappers op de bank ge-legd ( gelegd ) , om er het spek op te kappen , welke stukken door hun taaijen aard , daarvoor bij uitstek geschikt zijn , en voor-komen ( voorkomen ) dat de messen , als anders hel geval zou zijn , op het hout nederkomen en bot worden , of weldra de bank aan stukken zouden kappen .
Zoodra dit in orde is , neemt het werk een aanvang De strandsnijders , de kappers , de banksnijders mei hunne messen , de piekeniers met hunne haakjes , de gootmannen met hunne schoppen , om het spek langs de goot in het ruim te strijken , allen wachten dat de bootsman daarin door den spekkoning bijgestaan , de stukken op de bank smijt , terwijl beneden eenige mannen gereed staan met spekbalies , kransen en prikkers , om het spek in de vaten te doen . Als alles gereed is , geeft de stem van den kom-mandear ( kommandear ) aan den bootsman het teeken , en met snelheid volgt het eene stuk het ander op de bank , waarbij ook de chi-rurgijn ( chirurgijn ) zijne diensten moet leenen De strandsnijders snijden het spek in stukken , en de piekeniers slaan de haakjes in het onzuivere en werpen het over boord , terwijl anderen het zuivere sorteeren , het taaije naar de kappers , het zachtste naar de snijders toeschuivende Deze stukken van een half voet lang en twee duim breed , vinken geheeten , worden door de gootgasten naar omlaag gestreken en door de mannen in het ruim in hunne balies opgevangen . Wanneer nu een dezer balies gevuld is , haalt de man de malmiering weder toe , en een ander wacht tot de gootgasten weder
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
100
Jaar:
1867
De REEkËNIM.11 voor de Reetiers met albert claesz . iii
1683 .
De Uytrnstingh van de Commandeurs kost als volglit : Aen hoepen , nieuwe en ouwe kardeelen , 71 schooven en yzerwerck . Arent Jansz . Veen . voor ' t beslaen van 24 kardeelen met
yzeren boepen
de kuypers voor ' t verhaelen van de vleet
» Gysbert Jansz Mktn , voor brand - en ander hout
genieene onkosten , in veel posten
fictaly
sleepen , riemen , touwwerek en schuytvraght
de monsteringh van Commandeur Albert Claesz
cle monsteringh van Commandeur C . C . Groot
» onkosten , gedaen aen ' t schip de witte 1 ' a p i e r in o 1 e n . . Van de backtraen minder ontfangen als gerekent was
Het nieuwe schip de vergulde By korf kost de somma van .
Soclat de uytrustingh , met het nieuwe schip , kost
1705.16.12
128 . Ij .
147 . 1 .
403.16 .-
411 2.15 2454 . 5 . !
515 . 6 1077 . 7 .
955 11 .-
787 .
2.14 .
8588 . 5 1 ( 9827 . 3.1 !
ƒ 1 115 . 9 . (
1683 . Op de Uytrustingh te kort , gelyck blykt hierboven .
ƒ 731 12 . f
De ' t Huyskoomende Onkosten van Albert Ci
Aen de Commandeur en Parteniers de somma van .» de Maendgelders vermonstert » • .
« de Visgelders voor 13 Vissen betaelt ....
de lossers om ' t schip te lossen en opleggen .
de traenkoockers en Baerdeschoonmaeckers .
ouwe kardeelen gekoght
gemeene onkosten , in veel posten de somma vanVoor een jaer bediendersloon
ai :
sz als volglit
f 1894 . 6 . 8 - 1616 . 7 .— . 265 . 4 .— 85 .—.— . 196.13 .— . 427 . 1 — . 310 . 1.14 150 .—.—
Soodat de thuyskomst van Albert Claesz kost
De ' t Huyskoomende van Cornems Claesz Groot als volght
. ƒ 1851 . 2 —
. 1475 . 1 .—
• 161 . 6 .—
80 .—.—
. 195 . 9 .—
427 . 2 .—
345 . 3 . 4
» 150 .—.—
Aen de Commandeur en Parteniers , de somma van
de Maentgelders vermonstert - • . de Visgelders voor 10 Vissen betaelt
de lossers om ' t schip te lossen en opleggen .
" de traenkoockers en baerder.schoonmaeckers . . .
» ouwe kardeelen gekoght
gemeene onkosten , in veel posten , de somma vanVoor een jaer bediendersloon
4944.13 . 6
Soodat de thuyskomst van Cornelis Claesz Groot kost . .
Blyft tot de Uytrustingbe voor ' t jaar 1684 de somma van
L684 5 January Aen de reeders tof üytghift op l '„ paerl 40 ducatons
4685 . 3 . 4
/ 10361 . 9 . 2 » 7867.10.11 . 8064 .—
f 26293 .—
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
113
Jaar:
1867
- J 01
tereenvolgende jaren jaarlijks f .' iOOO premie zou gegeven '. voeden , en eindelijk , dat de premie tot schadeloosstelling , /. ooals die in 1788 bepaald was , nog voor tien of twaalf jaren verlengd mogt worden . Het eerste dezer verzoeken werd evenwel van de hand gewezen , doch / 2000 premie voor de uitrusting toegestaan en de schadeloosstelling op den vroegeren voet wedeï ingewilligd .
Het moet erkend worden dat , hoe wisselend de besturen in die bewogen jaren in ons vaderland waren , er toch acht gegeven werd op alles wat handel en zeevaart steunen kon ; maar de toestand was , helaas ! reeds van uien aard gewor-den ( geworden ) dat er geen herstel mogelijk was .
Het waven inzonderheid de visscherijen die de aandacht van liet bewind trokken , en deze bragten inderdaad ook veel tot de volkswelvaart bij . Zoo werd , toen de Kaap de Goede Hoop weder aan ons terug gegeven werd , door eenige Amster • damtche kooplieden octrooi gevraagd tot ecne sociefeit van visscherij en handel op de Afrikaansche kust . Dit was op het voorbeeld der Engelschen en Amerikanen , die in de Zuidzee de walvischvangst met voordeel begonnen waren . Dit octrooi werd verleend , ofschoon het bewind reden meende te heb-ben ( hebben ) voor het gevoelen , dat de Zuidzee-tram minder te ach-ten ( achten ) was clan de Groenlandsche , en de uil rustingen naar het noorden ook meer voordeel aan het land zouden geven dan wanneer er eene vestiging aan de Kaap plaats had . Maar de lotgevallen dezer sociëteit en haar ongelukkige afloop liggen niet in onze beschouwing , wij wezen er slechts op om te doen zien hoe de visscherij naar de walvisch , ais het ware , verbonden geacht werd , aan de welvaart des lands .
Het jaar 1802 was echter het laatste dat de schaduw der eens zoo talrijke Groenlandsche vloot zou zien uitzeilen . De oorlog , die in het volgende jaar weder uitbrak , deed elke uitrusting ophouden . Tot hoe gering getal schepen de vloot
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
120
Jaar:
1867
— 108 —
koopluydeu alsoo veel avantage hadde , als de vlijtigen en kloecken , en dat sy zich niet , gelijk in het ontwerp bedoeld werd , aan banden leggen , maar vry wilden syn ."
Het gevtn van assurantie geschiedde door bijzondere per-sonen ( personen ) , en hunne haudteekening genoot steeds het algemeene vertrouwen . Zij bestonden uit de deftigste en rijkste kooplie-den ( kooplieden ) ,, en liet aantal dergenen die er zich mede bezig hielden was zoo groot , dat de belangrijkste posten zonder moeite gesloten konden worden . Hoe afwisselend de fortuin voor hen wezen rnogt , en oorlogstijden dikwijls gevoelige nepen veroorzaakten , toch schonk de assurantie , over het geheel genomen , belangrijke voordeelen . Geen wonder dus , dat die voordeden onze Zaanlandeis bekoorden en dat zij , even als de inwoners van Broek 1 ) reeds deden , een deel daarvan wil -
') Broei , dat door den tourist in eenen adem niet Zaandam genoemd wordt , even als het in geen „ reisgids " onvermeld blijft en daarom ge-trouw ( getrouw ) bezocht wordt , ofschoon de „ oude vermaardheid " vrij wat inge-krompen ( ingekrompen ) , zoo niet verloren is , had inderdaad in vroeger eeuwen veel punten van overeenkomst met onze Zaanlandsche plaatsen , De oude Broekers leefden mede zeer eenvoudig , verteerden weinig , en door de huwelijken onder elkander , had er eene ongehoorde opeenhooping van rijkdommen plaats , Er was een tijd dat in dit handeldrijvende dorp geen behoeftige gevonden werd , ja de armenkas zoo rijk was , dat wie er aan vervallen mogt , een inkomen van ƒ 6 a ƒ 800 gulden ' sjaars ge-noten ( genoten ) zou hebben . Wanneer er eene collecte gedaan moest worden voor noodlijdenden , of als een ramp stad of land getroffen had , was nergens de milddadigheid grooter dan in dat eenvoudige dorp , Waar een der inwoners , bij een inkomen van ƒ 120,000 geen ƒ 1000 jaarlijks verteer-de ( verteerde ) . Groot was er de handel , voornamelijk in granen op de Oostzee . Vandaar dat voorheen zeer vele pakhuizen in Amsterdam het eigendom van Broekers waren en dat zij deze niet , als wel verhaald wordt , enkel om geldbelegging bezaten ; hunne meeste kapitalen waren in de Engel-sche ( Engelsche ) bank belegd . Onder de Broeker bandelaars is de familie Ploeger , van Jisp oorspronkelijk , wel de voornaamste geweest . Cornelis Claesz Ploeger was in zijn tijd , het midden der 18 e eeuw , de grootste assura-deur ( assuradeur ) van ons land . Men wil dat er ook toen reeds een genootschap van assurantie moet bestaan hebben , in hetwelk al de ingezetenen aandeel konden nemen , mits dat aandeel niet beneden de f 500 was .
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
123
Jaar:
1867
Ill —
bragtea , en de dasgenaamde ac lie -, of beter gezegd wind-handel ( windhandel ) , in voile ilenr was , en menigeen ten verderve voerde , dat jaar , toen liet plannen bij plannen regende , het eene nog aanlokkelijker dan het andere , mag er roem op dragen , dat uit dien chaos van doJziiinigheid , toch eene plant gebleven is , die goede vruchten heelt gegeven . Die plant was de ver-zekering ( verzekering ) tegen brandschade , door compagnicu of maatschap-pijen ( maatschappijen ) , ofschoon het eerst aan onze eeuw was voorbehouden ze welig , althans in ruimer perken te doen tieren . Bij die compaguiën , welke tegen eene vaste jaarlijksche premie , tariefsgewijze de risico's op zich namen , voegden zich latei-de ( latei-de ) dus genoemde Onderlinge Brandwaarborg Maatschappijen .
In de Zaanlanden , waar de geest van associatie zoo lang lieerschte en weldadig werkte , vonden we al vroeg de sporen van eene dergelijke vereenigiiig met betrekking tot de molens , wet de kostbaarste der bezittingen . Ueze „ contracten ," als men ze noemde , werden door leden , uit de vereenigiiig of contractanten gekozen , gratis bestuurd . Zij bestonden reeds voor men elders aan het oprigten van maatschappijen dacht , op hoe kleine schaal ze dan ook aanvankelijk ingerigt waren .
Wij hebben voor ons liggen eene aanleekening van liet jaar 1714 , waaruit blijkt dal destijds eene vereenigiiig bestond , waarin voor 14 papier -, verw - en olieniolens deelgenomen was , met eene som van ƒ 29175 , ,, orn de brandschade welke men lijden mogt , onderling te vergoeden ", in dat jaar verbrandde de papiermolen de Oude V oom , welke voor / 4000 inge-schreven ( ingeschreven ) was . Evenzoo bezitten wij een contract den 28 Julij 1731 voor den notaris Syuon
Waarschijnlijk zullen er in dien tijd wel meer zoodanige kontracten bestaan hebben . Immers in een konlract , den 24 sto ' December 1733 te Zaandijk opgerigt , len overslaan van den
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
148
Jaar:
1867
- 136 —
te blijven , en men er niet op nieuw toe overging toen betere dagen aanbraken , al ware hel dat een goudmijn , voor zoo vele ambachten en bedrijven , ophield te vloeijen .
Om de uitkomsL der visselierij in de Straat Davis te vin-den ( vinden ) , hebben wij den vroeger aangegeven maatstaf weder ge-bruikt ( gebruikt ) . Deze kon hier evenwel zoo zuiver niet zijn als bij de berekening dei-Groenlandsvaarders ( deiGroenlandsvaarders ) . De Straat üavisvaarders vertrokken doorgaans eene maand vroeger en moesten dus meerder proviand medeuemeu , terwijl vooral in den beginne vele dier schepen minder voor de visselierij waren uitgerust dan wel om de traan en baarden voor koopmanschappen te ruilen . Het resultaat op die wijze verkregen , kan dus met geene zekerheid gegeven worden .
Uit de vaderlandsche havens voeren naar de Straat Davis
van 1719-97 3329 schepen ,
van welke gebleven , genomen of vermist zijn 64 »
Teruggekeerd 3265 schepen , door welke 3265 schepen werden medegebragt 7632ï visch , of door elkander bijna 2 % visch voor ieder schip .
De uitrustingen bedroegen in die jaren . . /' 45,735,200 )) ontvangsten » 41,811,317
Een verlies alzoo van . . f 3,923,883 dat over de 3265 schepen een nadeel van /' 1240 per schip geeft .
De schrijver van het meermalen genoemde werk komt in zijne berekeningen natuurlijk weder tot eene geheel andere uitkomst , daar , volgens hem , eene winst van ruim 13 mil-lioen ( mil-lioen ) gemaakt werd .
Van de Zaanlandeii voeren naar de Straat Davis 832 schepen , van welke er 17 niet terug keerden . De overgeble-ven ( overgebleven ) 815 schepen brag ten 2071 ^ visch uit zee mede , dal door elkander voor ieder schip ruim 2 ~ visch uitmaakt .
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
 -
 
 
Erfgoedstuk
Pagina
-
Titel:
Historische, oudheid- en letterkundige studiën (eerste deel) + (tweede deel)
Pagina:
162
Jaar:
1867
— 150 —
passagiers en goederen aan ; het was een Jaden en lossen den gansche dag door , terwijl het heerscliende gewoel door het ge-schreeuw ( geschreeuw ) der kleine kooplieden nieL weinig vermeerderd werd . De herbergen op den hoek , zooals het Scliip üamiate en de Assendelver Kelder , waren de plaatsen waar men het ver-liek ( ver-liek ) der schuiten afwachtte of zich bij aankomst wat ver-frischte ( ver-frischte ) , zoodat het er altijd vol bezoekers was . Die hui-zen ( huizen ) deden bijgevolg hooge huren en toch voeren de bewoners er wel bij .
de kooplieden en handelaars hadden op die dagen daar hun eigentlijk verblijf niet . Iluu adres toch was de Ko-ning ( Koning ) van Polen over de Korenmarkt , welke herberg in den tijd toen iedere titel den revolutiegeest een doorn in ' t oog was , zich lot een eenvoiidigen Pool reduceerde ; maar er even goed bij bleef varen . De Roemer , de Koombeurs enz ., ontvin-gen ( ontvingen ) mede de Zaanlandsche marktgangers ; maar de papierma-kers ( papiermakers ) en verwmaalders zonderden zich van hel meerendeel af , daar hun vak met de eigentlijke markt niets gemeen had , en het daar heerscliende gewoel , de rustige grossiers , boek-verkoopers ( boek-verkoopers ) en winkeliers wel wat moest afschrikken . Zij hadden hun adres in de Valk , op de Kolk over het Koren-meters ( Korenmeters ) huisje , een huis dal nog in onzen leeftijd zijne bestem-ming ( bestemming ) getrouw gebleven was . Meer dan 150 jaren heeft dat adreshuis beslaan , toen het als zooveel op deze wereld , dee-len ( dee-len ) moest in eene veranderde rigling des t ij ds , te meer daar met het verval dat de papiermakerij begon te treffen , het oude huis zijn grootsten steun verloor .
II . Eigenaars der eerste Molens . — Dat deze in den aanvang zelven daarop werkten , is eene overlevering die op goede gronden steunt . Slechts in Amsterdam , op de markt-dagen ( marktdagen ) , en op de zon - en feestdagen , kon men in hen den fabrie-kant ( fabriekant ) en handelaar herkennen . In de week onderscheidde hun niels van den werkman dan eene betere spijs bij den schoft-tijd ( schofttijd ) . Bij dat zelf werken en eenvoudig leven , moest het op kleine schaal begonnen bedrijf wel toenemen en zich uitbrei -
Voorbeeld : Klik op de tekst voor meer
 
 
 
Pagina: 1
  • vorige | 
  • 1 | 
  • 2 | 
  • 3 | 
  • 4 | 
  • 5 | 
  • 6 | 
  • 7 | 
  • 8 | 
  • ... | 
  • volgende
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS