Oktober is de Maand van de Geschiedenis, het grootste geschiedenisevenement van Nederland. Samen met talloze musea, bibliotheken, boekhandels, archieven en andere culturele instellingen organiseert de Maand activiteiten om geschiedenis onder de aandacht te brengen. In 2026 staat het thema ‘Lichaam en Geest' centraal. 

Het Gemeentearchief Zaanstad organiseert de volgende activiteiten:

-    Grote Zaanse Geschiedenis Quiz 2026

Gemeentearchief Zaanstad en Vereniging Zaans Erfgoed organiseren voor de 10e keer de Grote Zaanse Geschiedenis Quiz. Men strijdt in teamverband om de Zaanse eer en een aantal mooie prijzen. Ook publiek is van harte welkom om mee te genieten van de quizvragen met foto’s en Zaanse wetenswaardigheden, zoals: Welk bedrijf maakte een theevervanger met de naam T.T.T.? Wat bedoelt een Zaankanter met het woord ‘maltentig’? Bij de Netje op, Netje af vragenronde maakt iedereen kans om te winnen. 

Laat u verrassen en vul uw kennis aan in 2026! De presentatie is als vanouds in handen van Orkaankracht Merel Kan samen met gemeentearchivaris Jan van der Male als rechtvaardig jurylid. De inschrijving voor teams is gesloten op 31 augustus. Zij spelen namelijk ook een thuisronde in september, die in het theater besproken wordt.

Praktische informatie:
Zaantheater
Nicolaasstraat 3, 1506 BB Zaandam
Woensdag 7 oktober 2026
Aanvang: 19.30 uur, deur open 19.15 uur
Tickets: Grote Zaanse Geschiedenis Quiz 2026 | Zaantheater 

-    Van Jong tot Oud: Historische filmbeelden uit de Zaanstreek

Kraamzorg, voetballers op het veld, turners in actie, schaatsers op het ijs, ouderen in het tehuis en gezinnen van alle dag. In deze bijzondere filmcompilatie komt leven van de Zaanstreek van toen opnieuw in beweging.

Hoe werd in het verleden gekeken naar gezondheid, sport, ontspanning en zorg? Tijdens deze filmavond tonen wij historische beelden uit de filmcollectie van het Gemeentearchief. De compilatie laat zien hoe Zaanse inwoners door de jaren heen werkten, bewogen, ontspanden, leefden en voor elkaar zorgden. De filmvertoning biedt een unieke blik op het verleden van de Zaanstreek uit de periode van 1930 tot 2020.

Praktische informatie: 
Filmtheater de Fabriek 
Jan Sijbrandsteeg 12 
1502 BA Zaandam
Dinsdag 13 oktober 2026
Aanvang: 20.00 uur
Tickets: € 7,50 via De Fabriek | Specials van de Fabriek
 
-    Lezingen Commissie Historie Zaanse Ziekenhuizen

Wat vertelt de geschiedenis van de geneeskunde ons over de manier waarop we vandaag naar gezondheid, zorg en ons eigen lichaam kijken? Tijdens deze informatieve lezingenreeks op dinsdag 20 oktober om 14:00u nemen leden van de Commissie Historie Zaanse Ziekenhuizen u mee langs opmerkelijke ontwikkelingen uit de medische geschiedenis.

Marijke van Essen, secretaris van de Commissie Historie Zaanse Ziekenhuizen, vertelt de geschiedenis van de ziekenhuiszorg in de Zaanstreek. Van de eerste eenvoudige barakken en ziekenhuizen aan het begin van de twintigste eeuw tot de opening van het nieuwe Zaans Medisch Centrum in 2017.

Dr. Hans Oomen, voormalig chirurg en voorzitter van de Commissie Historie Zaanse Ziekenhuizen, presenteert enkele ontdekkingen, doorbraken en anekdotes uit de geschiedenis van de Westerse geneeskunde. Van verrassende medische inzichten tot bijzondere verhalen uit de praktijk.

Dr. Arjen Binnerts, voormalig internist en lid Commissie Historische Zaanse Ziekenhuizen, gaat in op de relatie tussen voeding en gezondheid. Daarbij belicht hij onder meer de invloed van de voedingsmiddelenindustrie en de uitdagingen van een voedingspatroon die niet alleen goed zijn voor onze gezondheid, maar ook voor de planeet.
Het belooft een boeiende en verrassende middag te worden voor iedereen die geïnteresseerd is in geschiedenis, gezondheidszorg en de ontwikkeling van de medische wereld.
Meer weten over de Commissie Historie Zaanse Ziekenhuizen? Bekijk hier de website van de CHZZ.

Praktische informatie:
Studiezaal van het Gemeentearchief
Stadhuisplein 100
1506 MZ, Zaandam 
Dinsdag 20 oktober 2026
Inloop vanaf 13:30u, aanvang 14:00u 
Entree: gratis – Aanmelden kan via onderstaand formulier.

-    Yoga op de Studiezaal

De studiezaal van Gemeentearchief Zaanstad is een plek waar hard wordt gewerkt, maar in stilte en rust. Het hoofd is hier het hardst aan het werk. Rust en ontspanning nemen de studiezaal over tijdens deze yogasessie op vrijdagochtend 23 oktober. 

Met de yogales op de studiezaal willen we bewustwording creëren tussen lichaam en geest. De studiezaal verandert in een plek van ontspanning in plaats van een ruimte waar hard in stilte wordt gewerkt. De les, bestaande uit een korte introductie, meditatie, rustige yoga met afsluitende ontspanningsoefening staat reflectie op lichaam en geest centraal. Docent Zoë Punt neemt je mee in een ontspannen uur op de studiezaal van het Gemeentearchief. 

Er kunnen maximaal 10 personen deelnemen aan de yogasessie. 
We vragen de deelnemers om zelf een yogamatje en een (fleece-) dekentje mee te nemen.

Praktische informatie:
Studiezaal van het Gemeentearchief
Stadhuisplein 100
1506 MZ, Zaandam
Vrijdag 23 oktober 2026
Inloop vanaf 10.00 uur, start 10.15 uur
Entree: gratis – Aanmelden kan via het onderstaand formulier.